De Vleuten 3 na de ontdekking waarbij een deel van de constructie is schoongemaakt.
De Vleuten 3 na de ontdekking waarbij een deel van de constructie is schoongemaakt. (Foto: )

Opgraving van middeleeuws schip Vleuten 3

  Historie

Door Roberto Cancian

Afgelopen vrijdag was de opgraving van het schip 'Vleuten 3' uit de vroege middeleeuwen in het Máximapark eenmalig te bezoeken. De archeologische opgraving is gedaan ter voorbereiding van de aanleg van de laatste delen van de Vikingrijn in het Máximapark. Archeologen van de gemeente Utrecht (afdeling Erfgoed) en specialisten op het gebied van scheepsarcheologie gaven ter plekke, direct naast Het Lint, uitleg over deze bijzondere vondst.

Vleuten - "Het schip is in 2016 ontdekt bij archeologisch onderzoek voor de aanleg van de Vikingrijn. Omdat de omstandigheden toen niet optimaal waren om het schip verder te onderzoeken, is het met grond toegedekt. Op de plaats van het schip wordt een van de laatste delen van de Vikingrijn aangelegd, waardoor het moet worden opgegraven', geeft archeoloog Herre Wynia aan. De Vikingrijn is een door bureau West8 ontworpen waterloop in het Máximapark, die is geïnspireerd op de Oude Rijn die duizenden jaren door dit gebied heeft gestroomd.


Na de ontdekking van het schip, kreeg het de naam van de plaats waar het is gevonden: Vleuten 3. "Eerder werden de eveneens vroegmiddeleeuwse schepen Vleuten 1 en Vleuten 2 gevonden bij de aanleg van een ander deel van de Vikingrijn." In tegenstelling tot de Vleuten 3 zijn deze schepen niet opgegraven maar in de ondergrond bewaard gebleven. Het proefonderzoek in 2016 heeft duidelijk gemaakt dat de Vleuten 3 geen compleet scheepswrak is. Het is waarschijnlijk de helft van de bodem of scheepsvlak (van boord tot aan het midden) dat bestaat uit twee brede planken. Deze worden bij elkaar gehouden door spanten die met houten pennen aan de vlakgangen zijn bevestigd. "Het scheepshout ligt op een aantal lange palen van eikenhout. Dit duidt erop dat een schip is gesloopt en dat delen hiervan in een kade of beschoeiing zijn hergebruikt. Een lot dat veel schepen ten deel is gevallen. Oorspronkelijk stonden de palen met het scheepshout overeind en is deze constructie bij een overstroming weggespoeld en op de bodem van de Rijn terecht gekomen."

Zowel het hout van de palen als de planken van het schip zijn dendrochronologisch onderzocht. Dergelijk onderzoek, waarbij de breedte van de jaarringen wordt gemeten, kan een datering en een herkomstgebied van het hout opleveren. "Het onderzoek heeft aangetoond dat het scheepshout van de Vleuten 3 afkomstig is uit het Duitse Rijnland en dat voor de palen hout uit de directe omgeving is gebruikt", legt Herre Wynia uit. Vanwege het ontbreken van de buitenste spintringen kon helaas nog geen absolute datering van de bouw van het schip worden vastgesteld "Het jaarringonderzoek laat alleen zien dat dit vaartuig op zijn vroegst rond 820 na Chr. is gebouwd. Deze datering wordt bevestigd door het aardewerk dat rond het scheepshout is aangetroffen. Een datering in de negende eeuw maakt dit scheepswrak bijzonder want uit deze periode zijn nagenoeg geen andere scheepsvondsten bekend."

Afhankelijk van de kwaliteit en omvang van het scheepshout, zal de constructie worden geborgen en voor onderzoek naar binnen worden gebracht. Na nauwkeurige bestudering en documentatie zal waarschijnlijk er een betrouwbare reconstructie gemaakt worden. Nu wordt het scheepshout toegedekt vanwege broedende steenuiltjes. In augustus gaat men verder met archeologisch onderzoek. Bij het onderzoek zijn ze ook Vleuten 4 tegengekomen, bestaande uit een groot spant van mogelijk een zeegaand schip.

Meer berichten